wtorek, 28 kwietnia 2020

PRAWDZIWA CENA SZYBKIEJ MODY


katastrofa bangladesz


Z zawalonego budynku w Szabcharze ratownicy i wolontariusze wynosz膮 martwych. Nad ich zw艂okami unosi si臋 chmara much, kt贸rych gwar zag艂uszaj膮 krzyki ludzi. Te obrazy zosta艂y mi w pami臋ci jeszcze d艂ugo po obejrzeniu dokumentu „True Cost”.

Niedawno min臋艂o siedem lat od katastrofy, kt贸ra mia艂a miejsce w Bangladeszu. Zgin臋艂o 1127 os贸b, 2500 zosta艂o rannych. Co by艂o przyczyn膮 zawalenia budynku?


Rana Plaza to kompleks, w kt贸rym znajdowa艂y si臋 szwalnie dla najpopularniejszych (w tym polskich) marek. Zaprojektowany zosta艂 z my艣l膮 o pi臋ciu pi臋trach. Nielegalnie dobudowano jeszcze trzy. W pomieszczeniach nie powinny znajdowa膰 si臋 maszyny tekstylne i wielkie generatory. Wed艂ug 艣ledczych to ich drgania doprowadzi艂y do zawalenia budynku. Najgorsze w tym wszystkim jest to, 偶e pracownicy szwalni informowali prze艂o偶onych o niebezpiecze艅stwie. Niestety, nikt ich nie pos艂ucha艂.


艢wiat na chwil臋 staje w miejscu. Bardzo kr贸tk膮 chwil臋, bo pojawiaj膮 si臋 g艂osy bagatelizuj膮ce spraw臋. W dokumencie „The True Cost” by艂a managerka ds. zaopatrzenia Joe Fresh – Kate Ball Young twierdzi, 偶e przemys艂 modowy jest lepsz膮 alternatyw膮 dla pracownik贸w, ni偶 inne niepewne zawody. Dodaje r贸wnie偶, 偶e to nie jest nic niebezpiecznego – „To nie praca g贸rnika”. Jak jest naprawd臋?


Niebezpiecze艅stwo, zwi膮zane z szybk膮 mod膮, jest wyra藕ne na ka偶dym etapie produkcji. Przyk艂adowo do uprawy bawe艂ny wykorzystywane s膮 szkodliwe pestycydy, nawozy sztuczne oraz hektolitry wody (wyprodukowanie jednego T-shirtu, poch艂ania 2700 l wody). Najcz臋艣ciej u偶ywanym pestycydem jest Aldicarb, kt贸ry jest wyj膮tkowo szkodliwy dla 艣rodowiska i ludzi. Po przedostaniu si臋 przez sk贸r臋 mo偶e spowodowa膰 艣mier膰. W kolejnych etapach produkcji nie jest wcale bezpieczniej. Wzmacnianie prz臋dzy wykonuje si臋 za pomoc膮 sody kaustycznej, kt贸ra dzia艂a silnie 偶r膮co. Jak 艂atwo si臋 domy艣li膰, wielkie marki odzie偶owe nie u偶ywaj膮 do barwienia naturalnych pigment贸w. Przyk艂adem s膮 barwniki azowe, kt贸re mog膮 wywo艂ywa膰 astm臋. Barwnik ten jest uwa偶any za g艂贸wn膮 przyczyn臋 zanieczyszczania w贸d w okolicach fabryk. Nie tylko bawe艂na mo偶e by膰 szkodliwa. Wi臋kszo艣膰 tkanin w produkcji masowej zawiera szkodliwe substancje, o kt贸rych mo偶na przeczyta膰: tutaj

Kiedy tekstylia s膮 gotowe, trafiaj膮 do szwalni. Zapomnijmy o nowoczesnym kompleksie, kt贸ry oferuje pracownikom wygodne miejsce pracy, d艂ugie przerwy i pakiet multisport. Rana Plaza nie jest jedynym przyk艂adem zaniedba艅 – chocia偶 to zbyt 艂agodnie powiedziane – do jakich doprowadzi艂y wielkie marki odzie偶owe. Rok przed zawaleniem budynku w Szabcharze dosz艂o do po偶aru w innej fabryce. 


24.11.2012 roku pracownicy fabryki w Tazreen Fashions w Ashulia (Bangladesz) dostali
zakaz ewakuowania si臋 z budynku, kiedy w艂膮czy艂 si臋 czujnik dymu. Zamiast tego zostali zamkni臋ci w fabryce, aby zachowa膰 ci膮g艂o艣膰 produkcji. 艁膮cznie zgin臋艂o 112 os贸b. Rok p贸藕niej dosz艂o do podobnej tragedii w Pakistanie. Na kr贸tko przed po偶arem Fabryka Ali Enterprises otrzyma艂a certyfikat bezpiecze艅stwa, wydany przez prywatn膮 firm臋 audytorsk膮. Budynek nie spe艂nia艂 podstawowych norm bezpiecze艅stwa. Brak wyj艣膰 przeciwpo偶arowych i zakratowane okna spowodowa艂y, 偶e ludzie nie mogli znale藕膰 drogi ucieczki. W po偶arze sp艂on臋艂o 286 os贸b.


Nie tylko miejsca pracy pozostaj膮 niebezpieczne. Niejednokrotnie na sklepowych p贸艂kach mo偶na zobaczy膰 jeansow膮 odzie偶, kt贸ra jest wystylizowana na „znoszon膮”. Uzyskanie tego efektu jest mo偶liwe na dwa sposoby. Niestety, cz臋sto wykorzystuje si臋 t膮 bardziej niebezpieczn膮 dla zdrowia.


Piaskowanie to technika, kt贸ra powoduje choroby p艂uc, w tym krzemic臋. Chocia偶 wi臋kszo艣膰 zachodnich marek zakaza艂a tej praktyki, nadal dochodzi do 艂amania tych zasad. W wywiadzie dla CleanClothes pracownicy potwierdzaj膮, 偶e piaskowanie nadal jest praktykowane. Cz臋sto pod os艂on膮 nocy tak, aby unikn膮膰 wykrycia przez inspektor贸w. Pracownikom, kt贸rzy pracuj膮 w takich warunkach, nie przys艂uguje opieka medyczna. Cz臋sto te偶 osoby, kt贸re wykonuj膮 piaskowanie, nie posiadaj膮 profesjonalnego sprz臋tu ochronnego.  


Poni偶ej zamieszczona zosta艂a tabela, kt贸ra zawiera informacj臋 o stosunku marek do piaskowania:




Pracownicy nie mog膮 wzi膮膰 chorobowego lub odm贸wi膰 pracy w niebezpiecznych warunkach. Wielu ludzi musi ryzykowa膰 swoje zdrowie i 偶ycie dla 8000 tk (ok. 394 z艂) miesi臋cznie. Wcale jednak nie jest powiedziane, 偶e wszyscy pracownicy tak膮 pensj臋 otrzymuj膮. Wyp艂ata, nawet ta zawy偶ona i tak nie wystarcza na podstawowe potrzeby. Clean Clothes szacuje, 偶e pracownicy powinni zarabia膰 dwa razy tyle, aby m贸c  spe艂ni膰 minimum potrzeb takich jak: wykszta艂cenie dzieci, op艂ata za mieszkanie, transport miejski.






Po katastrofie w Szabcharze powsta艂y organizacje, kt贸re zwracaj膮 uwag臋 na 艣wiadom膮 mod臋 i walcz膮 o popraw臋 warunk贸w pracownik贸w. Warto patrze膰 na r臋ce markom odzie偶owym. Obietnice koncern贸w mog膮 by膰 tylko pustymi s艂owami. Nie mo偶na  zak艂ada膰, 偶e ka偶da szwalnia w krajach Trzeciego 艢wiata jest z艂a. R贸wnie偶 nie ka偶da szwalnia na terenie UE musi by膰 etyczna. Do wszelkich patologii mo偶e dochodzi膰 wsz臋dzie. Dlatego tak istotna jest transparentno艣膰 firm.


Wszystkie ubrania w naszej szafie maj膮 swoj膮 histori臋. Ciekawa jestem, ile z nich trafi艂o do sklep贸w w艂a艣nie z tych fabryk, w kt贸rych dosz艂o do tak przera藕liwych tragedii. Ile razy zap艂acili艣my za ubranie wykonane przez pracownika, kt贸rego 艂amane s膮 prawa. Dziesi臋膰 z艂otych na metce bluzki, to co艣 wi臋cej ni偶 super okazja. Prawdziwy koszt ubra艅 skrywa swoj膮 mroczn膮 histori臋. Kupuj膮c w sklepach z szybk膮 mod膮, nie wspomagasz pracownik贸w.  Wspierasz za to tych przedsi臋biorc贸w, kt贸rzy s膮 odpowiedzialni za 艣mier膰, bied臋 i choroby tysi臋cy ludzi.  

 Zach臋cam do obejrzenia zdj臋膰 Rahula Talukder: tutaj


呕r贸d艂a: